Door de snelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI) verandert de arbeidsmarkt ingrijpend met startersfuncties — vooral voor jonge werknemers. Waar ooit voldoende instapfuncties waren om werkervaring op te doen en een loopbaan te beginnen, zien steeds meer jonge professionals dat vacatures voor beginners sterk afnemen. AI neemt namelijk routinematige, herhaalbare taken over die traditioneel door starters werden uitgevoerd.
In dit blog kijken we naar waarom dit gebeurt, hoe groot de impact is, welke sectoren het meest geraakt worden, en wat dit betekent voor jongeren die voor het eerst werk zoeken.
Alles op een rijtje
📉 Sterke daling van startersfuncties
Uit recente cijfers van arbeidsmarktonderzoeker Intelligence Group blijkt dat het aandeel vacatures voor beginnende medewerkers flink is geslonken: waar drie jaar geleden nog ruim 20 % van het vacatureaanbod uit startersfuncties bestond, is dat nu gedaald tot ongeveer 10,3 %.
In sommige sectoren is de daling nog dramatischer. Zo is het aantal instapvacatures in de IT-branche, zoals junior webontwikkelaar of appprogrammeur, met bijna 70 % gedaald, terwijl ook creatieve beroepstracks zoals grafisch ontwerp en reclame- of marketingfuncties 50 % minder kansen bieden voor jonge professionals.
Volgens arbeidsmarktadviseurs is dit niet alleen een gevolg van algemene economische vertraging, maar ook van de manieren waarop AI en automatisering routinetaken wegnemen — taken die vroeger als leerschool fungeerden voor pas afgestudeerden.
🤖 Waarom AI startersfuncties raakt
AI-technologie kan veel eenvoudige, repetitieve of voorspelbare werkzaamheden efficient uitvoeren — denk aan data invoeren, standaardrapporten opstellen, e-mails categoriseren of basale analyses doen. Die taken vormden de kern van veel startersfuncties in zakelijke omgevingen.
Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om deze routinetaken door AI te laten uitvoeren, omdat het sneller en goedkoper kan dan een beginnend medewerker inwerken. In veel gevallen vullen algoritmen nu in luttele seconden wat een starter vroeger met dagen werk moest doen. Dat betekent dat de instapdrempel in organisaties omhooggaat, want een bedrijf hoeft geen juniorkracht meer in te zetten voor eenvoudige routines als AI dat kan.
Volgens arbeidsmarktexperts wordt deze verschuiving ook versterkt doordat werkgevers hogere eisen stellen aan kandidaten, zoals specifieke vaardigheden in AI-tools of ervaring met digitale tooling — iets waar veel starters simpelweg nog niet aan voldoen.
🧠 Sectoren waar starters de klap voelen
AI-impact beperkt zich niet tot één sector. Verschillende onderzoeken laten zien dat startersfuncties in meerdere branches onder druk staan:
- ICT en technologie: basisrollen in ontwikkeling of testing verdwijnen door automatisering van code-generatie en foutdetectie.
- Marketing en design: juniorrollen worden vaak vervangen door AI-tools die content, visuals of analyses genereren.
- Administratie en back-office: AI automatiseert veel routineprocessen zoals gegevensverwerking en rapportage.
Het onderzoek laat zien dat werknemers tussen ongeveer 22 – 25 jaar relatief de grootste daling in kansen ervaren in AI-gevoelige functies, terwijl oudere medewerkers in sommige gevallen juist stabiel blijven of zelfs meer kansen krijgen door hun ervaring.
Lees ook:
👩🎓 Gevolgen voor jongeren en carrièretrajecten
Voor jonge werkzoekenden betekent deze trend dat het traditionele pad van ‘instapbaan → ervaring → carrière’ steeds lastiger wordt. Starters hebben minder mogelijkheden om relevant werkervaring op te doen, wat de ontwikkeling van vaardigheden vertraagt en de sprong naar een duurzame carrière lastiger maakt.
Bovendien verliezen organisaties een belangrijk deel van hun talentpijplijn: veel toekomstige leiders leren juist in juniorfuncties de cultuur, processen en sociale vaardigheden die later essentieel zijn in complexe rollen.
Sommige economen en arbeidsmarktexperts waarschuwen dat dit kan leiden tot een “career bottleneck” waarin jonge mensen vastlopen zonder de klassieke opstapmogelijkheden.
📚 Wat kan er anders?
Hoewel de verschuiving weg van traditionele startersfuncties reëel is, suggereren analisten dat nieuwe kansen ontstaan als onderwijs, bedrijven en overheden samenwerken:
🔄 1. Omscholing en bijscholing
Starters zouden moeten focussen op vaardigheden die AI versterkt in plaats van vervangt — zoals creativiteit, teamwork, complexe communicatie en probleemoplossing.
🧠 2. AI-vaardigheden integreren in opleidingen
Onderwijsinstellingen kunnen curricula aanpassen zodat jonge mensen beter voorbereid zijn op AI-ondersteunde rollen.
🤝 3. Bedrijven herontwerpen functies
In plaats van klassieke instaprollen kunnen bedrijven AI-gecombineerde rollen ontwikkelen waarin starters samenwerken met technologie en niet slechts vervangen worden door automatisering.
📊 Is dit alleen maar negatief?
Het beeld is genuanceerd. Sommige studies laten zien dat AI ook nieuwe banen en sectoren creëert, vooral in data-intensieve en technologische functies. Jongeren met de juiste training kunnen juist profiteren als zij gewapend zijn met zowel technische als sociale vaardigheden.
Daarnaast valt op dat Gen Z relatief optimistisch blijft over hun carrièrekansen, maar dat AI door veel jonge werkzoekenden wél wordt gezien als de grootste factor van onzekerheid in de arbeidsmarkt.
FAQ – Veelgestelde vragen
1. Waarom verdwijnen startersfuncties door AI?
AI automatiseert routinematige taken die vroeger door jonge medewerkers werden uitgevoerd, waardoor bedrijven minder behoefte hebben aan traditionele instapposities.
2. In welke sectoren is dit het meest zichtbaar?
De daling is duidelijk in ICT, technologie, marketing, design en administratieve functies waar basiswerk steeds meer geautomatiseerd wordt.
3. Betekent dit dat jongeren geen banen meer vinden?
Niet per se, maar de manier waarop zij werk vinden en de vereiste vaardigheden veranderen — er is meer focus op AI-kennis en complexe menselijke vaardigheden.
4. Zijn er oplossingen voor dit probleem?
Ja — door te investeren in bijscholing, AI-vaardigheden en het herontwerpen van functies kunnen starters weer kansen krijgen.
5. Blijft de werkmarkt erdoor worstelen?
Het blijft een uitdaging, maar AI creëert ook nieuwe werkgebieden. De arbeidsmarkt verandert, maar biedt kansen voor wie zich aanpast.
